
Zmiana pracy
Wypowiedzenie umowy o pracę: okresy i dokumenty
Wypowiedzenie umowy o pracę to oświadczenie woli pracodawcy albo pracownika o rozwiązaniu umowy. Art.
Wypowiedzenie umowy o pracę – co dzieje się z umową i kiedy się kończy
Wypowiedzenie umowy o pracę to oświadczenie woli pracodawcy albo pracownika o rozwiązaniu umowy. Art. 30 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy stanowi, że umowa rozwiązuje się przez oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia. Umowa nie kończy się od razu: skutek prawny oświadczenia jest odsunięty w czasie. Wypowiedzenie obejmuje umowy na okres próbny, na czas określony i na czas nieokreślony.
Przez cały okres wypowiedzenia strony mają wobec siebie w zasadzie takie same obowiązki i uprawnienia jak wcześniej. Pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. To czas na szukanie nowego zatrudnienia i utrzymanie ciągłości dochodów.
Długość okresu wypowiedzenia zależy od stażu pracy u danego pracodawcy. Na koniec zatrudnienia pracownik odbiera dokumenty, w tym świadectwo pracy.
Podstawowe informacje o wypowiedzeniu umowy o pracę
- Skuteczność wypowiedzeniaPo upływie okresu wypowiedzenia
- Minimalny okres wypowiedzenia2 tygodnie
- Maksymalny okres wypowiedzenia3 miesiące
- Czas trwania okresu próbногоDo 3 miesięcy
Okres wypowiedzenia na czas określony i nieokreślony – 2 tygodnie, miesiąc czy 3 miesiące?
Art. 36 § 1 Kodeksu pracy uzależnia długość okresu wypowiedzenia od stażu pracy u danego pracodawcy. Progi są trzy: 2 tygodnie – przy zatrudnieniu krótszym niż 6 miesięcy; 1 miesiąc – przy zatrudnieniu co najmniej 6 miesięcy; 3 miesiące – przy zatrudnieniu co najmniej 3 lata u tego pracodawcy. Te same wartości dotyczą umowy na czas określony i na czas nieokreślony. Przy tych umowach rodzaj umowy ani wymiar etatu nie zmieniają długości okresu wypowiedzenia.
Umowa na okres próbny ma odrębne okresy wypowiedzenia. Wynoszą one: 3 dni robocze, jeżeli okres próbny nie przekracza 2 tygodni; 1 tydzień, jeżeli okres próbny jest dłuższy niż 2 tygodnie; 2 tygodnie, jeżeli okres próbny wynosi 3 miesiące. Określa je Kodeks pracy.
Do stażu wlicza się wszystkie okresy zatrudnienia u tego samego pracodawcy – wcześniejsze okresy sumują się. Potwierdził to Sąd Najwyższy w uchwale z 15 stycznia 2003 r. (III PZP 20/02).
Nie ma znaczenia podstawa prawna zatrudnienia, liczba i długość przerw między kolejnymi stosunkami pracy u tego samego pracodawcy, sposób i powody ich rozwiązania, rodzaj umowy ani wymiar etatu. W praktyce osoba zatrudniana kilka razy, nawet z przerwami, może mieć dłuższy okres wypowiedzenia niż z ostatniej umowy.
Okresy wypowiedzenia umowy o pracę w zależności od stażu pracy
Jak liczyć okres wypowiedzenia i kiedy zaczyna się 3-miesięczny okres
Okres wypowiedzenia nie kończy umowy w dniu złożenia oświadczenia – stosunek pracy rozwiązuje się dopiero po jego upływie. O wymiarze okresu decyduje staż u konkretnego pracodawcy, nie rodzaj, liczba czy wymiar wcześniejszych umów ani długość przerw między nimi. Dlatego o tym, czy należy się okres liczony w miesiącach, a nie w tygodniach, nie przesądza sama długość ostatniej umowy.
Okres wypowiedzenia obejmujący tydzień lub miesiąc – albo ich wielokrotność – kończy się odpowiednio w sobotę lub w ostatnim dniu miesiąca.
Przepisy przewidują od tej zasady wyjątki. Zgodnie z art. 36 § 1[1] Kodeksu pracy do stażu pracy wlicza się okres zatrudnienia u poprzedniego pracodawcy, gdy zakład pracy lub jego część przechodzi na innego pracodawcę (art. 23[1] Kodeksu pracy).
Przejście zakładu pracy ma znaczenie także przy okresach ochronnych związanych z chorobą – do okresu zatrudnienia u danego pracodawcy wlicza się wtedy okres zatrudnienia u poprzedniego pracodawcy.
Dokumenty dla odchodzącego pracownika – co pracodawca musi przygotować
Zakończenie stosunku pracy – przez wypowiedzenie, porozumienie stron lub upływ czasu, na jaki zawarto umowę – oznacza obowiązek przekazania pracownikowi dokumentów. Regulują je Kodeks pracy i inne akty prawne. Mają chronić prawa pracowników i informować o dotychczasowym zatrudnieniu.
W dniu zakończenia współpracy pracodawca przekazuje m.in. świadectwo pracy, informację o okresie przechowywania akt osobowych, kartę obiegową, zaświadczenie o zarobkach, potwierdzenie rozliczeń finansowych oraz dokumentację dotyczącą ZUS. PIT-11 jest dokumentem rozliczeniowym wymienianym wśród dokumentów dla odchodzącego pracownika.
Dokumenty te bywają kluczowe przy szukaniu nowej pracy oraz w kontaktach z urzędami i instytucjami, takimi jak urząd skarbowy czy ZUS.
Dokumenty do przekazania pracowniku na zakończenie pracy
- Świadectwo pracyZ pełnym opisem zatrudnienia, stanowiska, urlopów, przyczyn rozwiązania
- PIT-11Rozliczenie podatkowe za ostatni rok zatrudnienia
- Zaświadczenie o zarobkachWeryfikacja dochodów do instytucji publicznych
- Potwierdzenie rozliczeń finansowychZapłata wynagrodzeń, nadgodzin, kompensacji
- Dokumentacja ZUSInformacje o składkach i świadczeniach
Świadectwo pracy – najważniejszy dokument na zakończenie zatrudnienia
Świadectwo pracy opisuje przebieg zatrudnienia: okres zatrudnienia (od kiedy do kiedy pracownik pracował), rodzaj wykonywanej pracy i zajmowane stanowiska, wymiar czasu pracy, wykorzystany urlop wypoczynkowy oraz ewentualne urlopy bezpłatne, macierzyńskie i rodzicielskie.
Podaje też przyczyny rozwiązania umowy, np. za wypowiedzeniem pracodawcy albo w drodze porozumienia stron. Zawiera wzmianki o okresach nieskładkowych, takich jak chorobowe czy urlopy wychowawcze.
Świadectwo pracy jest podstawowym dokumentem zamykającym zatrudnienie. Wskazuje się je jako kluczowe przy poszukiwaniu nowej pracy oraz w kontaktach z urzędem skarbowym i ZUS. Nowy pracodawca i instytucje ustalają na jego podstawie przebieg wcześniejszego zatrudnienia. Dlatego kompletność i zgodność wpisów ma bezpośrednie znaczenie dla pracownika.
Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia – kiedy nie ma okresu wypowiedzenia
Rozwiązanie bez wypowiedzenia nie ma okresu wypowiedzenia: umowa kończy się z chwilą wręczenia pracownikowi oświadczenia o rozwiązaniu. Współpraca ustaje natychmiast. Pracodawca może tak rozwiązać każdą umowę o pracę, ale wyłącznie w ściśle określonych sytuacjach – zawinionych przez pracownika lub przez niego niezawinionych.
W oświadczeniu trzeba zawsze podać przyczynę rozwiązania; jeśli wskazuje ona na winę pracownika, mówi się o zwolnieniu dyscyplinarnym.
Oświadczenie o rozwiązaniu bez wypowiedzenia z winy pracownika pracodawca może wręczyć w ciągu miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o przyczynie. Przy przyczynie niezawinionej przez pracownika oświadczenie wręcza się po upływie terminów związanych z tą przyczyną.
Oświadczenie można wręczyć osobiście, przez osobę upoważnioną do działania w sprawach z zakresu prawa pracy albo wysłać pocztą przesyłką poleconą za potwierdzeniem odbioru. Wtedy stosunek pracy rozwiązuje się w dniu odbioru przesyłki.
Przyczyną niezawinioną jest m.in. długotrwała niezdolność do pracy z powodu choroby (art. 53 § 1 Kodeksu pracy). Przy zatrudnieniu krótszym niż 6 miesięcy pracodawca może rozwiązać umowę, gdy nieobecność pracownika z powodu choroby trwa powyżej 3 miesięcy. Do okresu zatrudnienia krótszego niż 6 miesięcy nie dolicza się jednak okresu niezdolności do pracy z powodu choroby (wyrok Sądu Najwyższego z 21 lipca 1999 r., I PKN 161/99).
Gdy pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy albo niezdolność do pracy wynikała z wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, okres ochronny trwa dłużej.
Przykład: pracownik chorował od lutego 2025 r. Po wyczerpaniu 182 dni okresu zasiłkowego przyznano mu świadczenie rehabilitacyjne na 6 miesięcy. Po 3 miesiącach jego pobierania pracodawca rozwiązał umowę bez wypowiedzenia z powodu długotrwałej nieobecności w pracy.
Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia – zalety i ryzyka
- ZaletyNatychmiastowe zakończenie współpracy, brak obowiązku płatności wynagrodzenia w okresie wypowiedzenia
- RyzykaMożliwość powołania się pracownika na niewłaściwe rozwiązanie; konieczność udowodnienia przyczyny (np. choroba długotrwała)
- Przyczyna zwolnieniaMuszą być dokładnie sformułowane w oświadczeniu – np. 'długotrwała niezdolność do pracy'
Wypowiedzenie i dokumenty krok po kroku – o czym pamiętać
Kolejność działań przy wypowiedzeniu: ustalić staż u danego pracodawcy, sumując wszystkie okresy zatrudnienia u niego (uchwała SN III PZP 20/02). Sprawdzić, do którego progu stażu należy pracownik. Na tej podstawie przyjąć wymiar okresu wypowiedzenia – 2 tygodnie, 1 miesiąc lub 3 miesiące, przy czym 3 miesiące dotyczą stażu co najmniej 3 lat. Przy przejściu zakładu pracy trzeba pamiętać o wliczeniu do stażu okresu zatrudnienia u poprzedniego pracodawcy.
Dla umowy na okres próbny okresy wypowiedzenia wynoszą: 3 dni robocze, 1 tydzień albo 2 tygodnie. Zależą od długości okresu próbnego.
Dokumenty po stronie pracodawcy to świadectwo pracy z pełnym zestawem danych o przebiegu zatrudnienia, informacja o okresie przechowywania akt osobowych, karta obiegowa, PIT-11, zaświadczenie o zarobkach, potwierdzenie rozliczeń finansowych i dokumentacja ZUS. W razie wątpliwości co do okresów wypowiedzenia i obowiązków dokumentacyjnych można posiłkować się informacjami Państwowej Inspekcji Pracy oraz dokumentacją ZUS i urzędu skarbowego.
Kroki przy zakończeniu stosunku pracy przez wypowiedzenie
- Sprawdź, do którego progu stażu należy pracownikWybierz odpowiedni okres wypowiedzenia: 2 tyg., 1 m-c, 3 m-c
- Przygotuj dokumenty dla pracownikaŚwiadectwo pracy, PIT-11, zaświadczenie o zarobkach, potwierdzenie rozliczeń, dokumentacja ZUS
- Wystaw oświadczenie o rozwiązaniu umowyZ zachowaniem okresu wypowiedzenia; wręcz osobistym, przez upoważnioną osobę lub pocztą poleconą
- Rozwiąż stosunek pracy po upływie okresu wypowiedzeniaStosunek kończy się w dniu upływu okresu, nie wcześniej



