Zdjęcie do artykułu Podwyżka po okresie próbnym: prawo i przygotowanie do rozmowy
Fot. heybeautimagazine / Pixabay

Negocjacje płacowe

Podwyżka po okresie próbnym: prawo i przygotowanie do rozmowy

Przepisy o okresie próbnym i wynagrodzeniu, wyjaśnienie czy po próbie należy się podwyżka oraz wskazówki, jak przygotować argumenty i rozmowę o stawce z pracodawcą.

To pseudonim redakcyjny używany przez wydawcę, a nie deklaracja niezależnie potwierdzonej tożsamości osoby. Pierwotny podpis redakcyjny: Redakcja Wynagrodzeń.

Co mówi prawo: okres próbny i wynagrodzenie

Umowa o pracę na okres próbny jest umową terminową. Zawiera się ją na maksymalnie 3 miesiące (art. 25 § 2 Kodeksu pracy), aby sprawdzić kwalifikacje pracownika i jego przygotowanie do wykonywania określonej pracy. Może trwać tydzień albo jeden dzień przepracowany w nowym miejscu — o długości decyduje pracodawca.

Umowę o pracę zawiera się pisemnie, najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy.

Umowa powinna wskazywać rodzaj pracy, miejsce zatrudnienia i wykonywania pracy, wysokość wynagrodzenia, wymiar czasu pracy, termin rozpoczęcia pracy oraz wymiar i datę zakończenia okresu próbnego.

Pracownik na okresie próbnym ma takie same prawa i obowiązki jak osoba z umową na czas określony lub nieokreślony. Różnica to ograniczony czas trwania i łatwiejsze rozwiązanie współpracy — okres wypowiedzenia wynosi od 3 dni roboczych do 2 tygodni.

Stawkę rozpatruj osobno. Zgodnie z art. 78 § 1 Kodeksu pracy wynagrodzenie za pracę powinno być adekwatne do wykonywanych obowiązków — odpowiadać jakości i trudności obowiązków, zajmowanemu stanowisku i związanej z nim odpowiedzialności. Żaden przepis nie przewiduje automatycznej podwyżki po okresie próbnym; nie jest ona obligatoryjna i zależy od ustaleń stron.

Nowelizacja Kodeksu pracy objęła też okres próbny. Dodatkowe regulacje wskazują przypadki, w których umowa na okres próbny powinna być zawarta na czas określony krótszy niż maksymalny.

Czy po okresie próbnym należy się podwyżka?

To zależy od ustaleń z pracodawcą. Jeśli na rozmowie rekrutacyjnej pracodawca zapowiedział wzrost wynagrodzenia po 3-miesięcznym okresie próbnym, przypomnij o tej rozmowie i przygotuj się do niej.

Podobnie gdy podczas rekrutacji podano widełki, firma zaproponowała dolny próg, a w negocjacjach uzgodniono wzrost po okresie próbnym. Jeśli temat nie pojawił się ze strony pracodawcy, wyjdź z propozycją rozmowy.

O podwyżce warto rozmawiać już w trakcie rekrutacji, a na pewno w momencie otrzymania oferty pracy. Ustalenie, że po okresie próbnym stawka będzie wyższa, jest świadomym ruchem.

Podwyżka po okresie próbnym nie jest obligatoryjna. Dlatego tak ważne jest, by temat pojawił się na starcie — najlepiej podczas rozmowy o pracę.

Kwota bywa ustalana indywidualnie. Jeśli pracodawca zapowiada wzrost wynagrodzenia, może to być np. 500 zł po 3-miesięcznym okresie próbnym.

Jeżeli takiej rozmowy nie było, negocjacje będą znacznie trudniejsze. Możesz sprawdzić stanowisko pracodawcy i jego otwartość na dyskusję, ale rozsądniej najpierw ustalić, czy w firmie istnieje praktyka podwyżek po okresie próbnym, a dopiero potem umawiać się na spotkanie z szefem.

Inaczej możesz zostać odebrany jako osoba skupiona wyłącznie na pieniądzach. Jeśli nie ma zapisu ani obietnicy, pozostaje droga negocjacji.

Dlaczego okres próbny często oznacza niższą pensję

Z definicji okres próbny służy sprawdzeniu kwalifikacji. Pracodawca ocenia szybkość, z jaką nowy pracownik przyswaja wiedzę, jego umiejętności oraz jakość pracy; pracownik uczy się zakresu obowiązków, poznaje współpracowników i zasady panujące w miejscu pracy.

Dlatego w trakcie okresu próbnego prawie każdy pracownik otrzymuje wynagrodzenie niższe niż docelowe. Niższa stawka na start to typowy element praktyki zatrudniania, a nie wynik konkretnego przepisu.

Naturalnym momentem korekty jest zakończenie okresu próbnego. Jeśli pracodawca jest zadowolony z pracownika, a pracownik dobrze czuje się na stanowisku, zawierana jest kolejna umowa — zazwyczaj na czas określony.

Przy zawieraniu kolejnej umowy strony ustalają warunki zatrudnienia, w tym wynagrodzenie. Wtedy najłatwiej o nową stawkę.

Także pracodawca dopiero w trakcie lub po okresie próbnym może prawidłowo określić wynagrodzenie, jakie powinien otrzymywać pracownik. Do tego dochodzi czynnik zewnętrzny — wraz ze wzrostem doświadczenia, umiejętności i cen wynagrodzenie nie powinno stać w miejscu.

W praktyce korekty płac najczęściej wiążą się też z awansem lub rozszerzeniem zakresu obowiązków.

Presja na korektę rośnie, bo pracownicy znają swoją wartość. W raporcie Pracuj.pl 72% badanych wskazuje inflację i wzrost kosztów życia jako główny powód prośby o podwyżkę, a 56% uważa, że zmiana firmy daje realną szansę na wyższą pensję.

Jedna trzecia badanych jest niezadowolona z obecnej pensji. Pracownicy porównują nie tylko pensje, ale też benefity: pracę zdalną, elastyczne godziny pracy i możliwości rozwoju zawodowego.

Jak przygotować argumenty do rozmowy o podwyżkę

Przed rozmową wypisz wszystkie osiągnięcia oraz argumenty świadczące o sukcesie wdrożenia w firmie. Przygotowanie wymaga zrozumienia i uzasadnienia, dlaczego oczekujesz większego wynagrodzenia, a także określenia własnych wymagań.

Zamiast ogólnego „chcę więcej” przygotuj konkretną liczbę — kwotę brutto, jaką chciałbyś otrzymywać. Precyzyjne określenie wysokości stawki po okresie próbnym pomaga uniknąć późniejszych nieporozumień przy podpisaniu umowy.

Argumentację ułóż w trzy bloki. Pierwszy to efekty wdrożenia: jakie zadania wykonujesz już samodzielnie, co przejąłeś ponad pierwotny zakres, jak szybko doszedłeś do pełnej samodzielności.

Drugi to wartość dodana dla firmy — wyjaśnienie, jak Twoje dalsze działania mogą przynieść firmie korzyści, np. przez rozwijanie konkretnych umiejętności.

Trzeci to odniesienie do zakresu obowiązków, jakości pracy i odpowiedzialności. Od nich zależy adekwatność wynagrodzenia w świetle art. 78 § 1 Kodeksu pracy.

Do tego dołóż ustalenia z rekrutacji: zapowiedź wzrostu, podane widełki, uzgodniony dolny próg z obietnicą korekty.

Krok po kroku: przygotowanie do rozmowy o podwyżce po okresie próbnym

  1. Zapisz osiągnięcia i zadania wykraczające poza pierwotny zakres
  2. Ustal wartość dodaną dla firmynp. poprawa efektywności, rozwój projektu
  3. Porównaj obowiązki, odpowiedzialność i jakość pracy z art. 78 § 1 Kodeksu pracy
  4. Sprawdź, czy była zapowiedź podwyżki podczas rekrutacji
  5. Przygotuj konkretną kwotę brutto do negocjacji

Kiedy i jak rozmawiać o podwyżce

Nie czekaj, aż przełożony sam zaproponuje podwyżkę, i nie zwlekaj z rozmową. Wyjdź z inicjatywą przed zakończeniem okresu próbnego.

Dzięki temu przełożony ma czas na rozważenie Twojej propozycji przed decyzją o dalszym zatrudnieniu i jego warunkach.

Forma rozmowy ma znaczenie. Negocjuj, nie proś: zamiast „Czy mogłabym dostać podwyżkę?” powiedz raczej „Na podstawie moich wyników i zaangażowania uważam, że podwyżka do kwoty X będzie adekwatna”.

Unikaj zmiany oczekiwań — jeśli na początku pracy uzgodniono określone warunki, bądź konsekwentny. Zmiana stanowiska po 3 miesiącach może sprawić, że pracodawca odbierze Cię jako osobę niezdecydowaną.

Co zrobić, gdy pracodawca nie planuje podwyżki

Najpierw ustal, z którym scenariuszem masz do czynienia. Chodzi o brak praktyki podwyżek po okresie próbnym w firmie, trudny okres po stronie pracodawcy albo brak jakichkolwiek wcześniejszych obietnic.

To rozróżnienie zmienia sposób rozmowy. Przy braku praktyki pytanie o kwotę zwykle nic nie da. Przy chwilowych problemach firmy sensowna jest rozmowa o przyszłości.

Jeśli wiesz, że firma przechodzi trudniejszy okres, możesz zapytać o możliwość rozmowy w przyszłości.

Zamiast naciskać na kwotę, poproś o konkrety dotyczące rozwoju. Chodzi o to, co dokładnie miałoby się zmienić w Twoim zakresie obowiązków, jakie efekty są punktem odniesienia i kiedy firma zwykle wraca do tematu wynagrodzeń — przy przedłużeniu umowy, awansie albo rozszerzeniu obowiązków.

Jeśli po takiej rozmowie nie ma ani terminu, ani kryteriów, trzeba przyjąć, że stawka nie zmieni się sama.

Jeśli obecny pracodawca nie potrafi jasno odpowiedzieć na pytanie o zasady podwyżek, frustracja szybko zamienia się w myśl o nowej pracy.

Dobre praktyki w firmach

Brak ustaleń na starcie utrudnia późniejsze rozmowy o wynagrodzeniu. Dlatego już podczas rekrutacji warto ustalić, czy i kiedy firma wraca do tematu stawki — to ogranicza późniejsze nieporozumienia.

Jasne zasady korekty wynagrodzenia po okresie próbnym, przy przedłużeniu umowy, awansie lub rozszerzeniu obowiązków pozwalają zarządzać oczekiwaniami obu stron. Dzięki nim rozmowa o pieniądzach przestaje być rozmową o wyjątku.

W praktyce to kilka konkretnych rozwiązań: wskazanie w ofercie widełek i momentu weryfikacji stawki, powiązanie korekty z mierzalnymi kryteriami (zakres obowiązków, jakość pracy, odpowiedzialność na stanowisku) oraz zaplanowanie rozmowy przed końcem okresu próbnego.

Po stronie pracownika odpowiednikiem tych praktyk jest zapisanie ustaleń z rekrutacji i własnych osiągnięć z okresu wdrożenia. To materiał, który w rozmowie o stawce zamienia prośbę w argument.

Firmy, które chcą ograniczyć rotację, powinny jasno odpowiadać na pytanie o zasady podwyżek. Brak takiej odpowiedzi zwiększa ryzyko odejść.

Proces korekty wynagrodzenia po okresie próbnym

  1. Ustalenie warunków zatrudnienia na etapie rekrutacji
  2. Przedłużenie umowynowe warunki, w tym wynagrodzenie
  3. Weryfikacja stawki na podstawie mierzalnych kryteriów (obowiązki, jakość, odpowiedzialność)
  4. Planowanie rozmowy przed końcem okresu próbnego

Więcej z: Negocjacje płacowe

Negocjacje płacowe

Widełki wynagrodzeń: jak korzystać z danych rynkowych

Widełki wynagrodzeń to przedział stawek dla stanowiska lub poziomu kompetencji. Minimum to dolna granica zatrudnienia. Punkt środkowy odpowiada osobie w pełni spełniającej wymagania.